आर्थिक विकास व आर्थिक वृद्धी

आर्थिक विकास व आर्थिक वृद्धी : अर्थ, फरक आणि भारताचा दृष्टिकोन

आपण अनेकदा बातम्यांमध्ये ऐकतो – “देशाचा GDP वाढला”, “आर्थिक वृद्धी दर चांगला आहे”. पण याचा अर्थ देशाचा खरा विकास झाला असे समजायचे का? आर्थिक वृद्धी आणि आर्थिक विकास या दोन संकल्पना ऐकायला सारख्या वाटतात, पण त्यांचा अर्थ वेगळा आहे. देशाची प्रगती समजून घ्यायची असेल तर या दोन्ही संकल्पना नीट समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
भारतातील राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणारी संस्था (NSO)

भारतातील राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणारी संस्था (NSO): कार्य, महत्त्व आणि भूमिका

भारताची आर्थिक प्रगती मोजायची असेल तर सर्वात महत्त्वाचा आधार म्हणजे राष्ट्रीय उत्पन्नाची आकडेवारी. देश किती उत्पादन करतो, नागरिकांचे सरासरी उत्पन्न किती आहे आणि अर्थव्यवस्था कोणत्या दिशेने जात आहे हे समजण्यासाठी ही आकडेवारी अत्यंत उपयुक्त ठरते. ही सर्व माहिती गोळा करून प्रसिद्ध करण्याचे काम भारतात राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय (NSO) करते.
राष्ट्रीय उत्पन्न व आर्थिक विकास

राष्ट्रीय उत्पन्न व आर्थिक विकास : अर्थव्यवस्थेची खरी ओळख

कोणत्याही देशाची प्रगती कशी मोजायची? देश श्रीमंत झाला म्हणजे लोकही सुखी झाले असे म्हणता येईल का? या प्रश्नांची उत्तरे आपल्याला राष्ट्रीय उत्पन्न आणि आर्थिक विकास या दोन महत्त्वाच्या संकल्पनांमधून मिळतात. या दोन्ही गोष्टी देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा आरसा मानल्या जातात.
free-silai-machine-yojana-2026

फ्री शिलाई मशीन योजना 2026 – महिलांसाठी स्वरोजगार व ₹15,000 सहाय्य | अद्यतित माहिती

आजच्या आर्थिक स्थितीत घरातून स्वावलंबीपणे कमाई करण्याच्या संधी खूप महत्त्वाच्या आहेत. फ्री शिलाई मशीन योजना 2026 हे अशाच महिलांसाठी एक मोठे संधीचे पाऊल आहे — ज्यांना घरून काम करून कुटुंबास…
lakhpati-didi-yojana-mahila-karj

महिलांसाठी लखपती दीदी योजना: 1 ते 5 लाखांचे बिनव्याजी कर्ज आणि प्रशिक्षण सुविधा

महिलांसाठी मोठी आनंदाची बातमी: लखपती दीदी योजनेत १ ते ५ लाख रुपयांचे बिनव्याजी कर्ज उपलब्ध महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी केंद्र सरकारने सुरू केलेली लखपती दीदी योजना आता अधिक प्रभावी स्वरूपात…
सुकन्या समृद्धी योजना

सुकन्या समृद्धी योजना

सुकन्या योजना (सुकन्या समृद्धी योजना) – मुलीच्या भविष्याचा सुरक्षित व किफायतशीर मार्ग 4 भारत सरकारने खास मुलींच्या भविष्यासाठी सुकन्या समृद्धी योजना (Sukanya Samriddhi Yojana – SSY) अशी एक उत्तम बचत…
mahadbt-farmer-drone-subsidy-scheme

महाडिबीटी शेतकरी ड्रोन अनुदान योजना: आधुनिक शेतीसाठी सरकारची मोठी मदत

महाडिबीटी शेतकरी ड्रोन अनुदान योजना: आधुनिक शेतीकडे एक मोठे पाऊल आजच्या काळात शेतीही तंत्रज्ञानावर आधारित होत चालली आहे. खत फवारणी, कीटकनाशकांचा वापर आणि पिकांचे निरीक्षण यासाठी ड्रोनचा वापर वाढत आहे.…
उत्पन्न मोजण्याच्या पद्धती

उत्पन्न मोजण्याच्या पद्धती: उत्पादन, उत्पन्न व खर्च पद्धत सविस्तर माहिती

देशाची आर्थिक स्थिती समजून घेण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) मोजणे. एखाद्या देशात एका वर्षात किती उत्पादन झाले, किती उत्पन्न मिळाले आणि किती खर्च झाला याचा अभ्यास करण्यासाठी उत्पन्न मोजण्याच्या विविध पद्धती वापरल्या जातात.
भारतातील राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणारी संस्था – NSO (National Statistical Office)

भारताची राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणारी संस्था (NSO) म्हणजे काय? कार्य व महत्त्व

भारताची आर्थिक प्रगती मोजण्यासाठी राष्ट्रीय उत्पन्न, GDP, महागाई दर, रोजगार, उत्पादन अशा विविध आर्थिक आकडेवारीची गरज असते. ही सर्व अधिकृत आणि विश्वासार्ह माहिती गोळा करून प्रकाशित करण्याचे काम राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय (NSO – National Statistical Office) करते.
नाममात्र GDP आणि वास्तविक GDP म्हणजे काय? सोप्या मराठीत संपूर्ण माहिती

नाममात्र GDP आणि वास्तविक GDP म्हणजे काय? सोप्या मराठीत संपूर्ण माहिती

नाममात्र GDP आणि वास्तविक GDP हे दोन्ही आर्थिक मोजमापासाठी महत्त्वाचे आहेत. पण देशाची खरी आर्थिक स्थिती समजण्यासाठी वास्तविक GDP अधिक विश्वासार्ह आहे. म्हणूनच अर्थसंकल्प, धोरणे आणि विकासदर ठरवताना वास्तविक GDP चा आधार घेतला जातो.